ინსტრუმენტალისისა და ინესივის (INESS) ერთ ელემენტში სინკრეტიზმი ძველ ბერძნულ და კლასიკურ სირიულ ენებში და მათი ფუნქციური გადაფარვა ქართულში: ტიპოლოგიურ-შედარებითი ანალიზი
DOI:
https://doi.org/10.52340/atsu.2026.1.27.03საკვანძო სიტყვები:
ტიპოლოგია, სინკრეტიზმი, ინსტრუმენტალისი, ინესივი, ქართული, ძველი ბერძნული, კლასიკური სირიული ენებიანოტაცია
სტატიაში განხილულია ტიპოლოგიურ კვლევებში სინკრეტიზმის ერთ-ერთი საკითხი − ინსტრუმენტალისისა და ინესივის (inessive) ფუნქციური გადაკვეთა ერთ მორფოლოგიურ ერთეულში. კვლევა მოიცავს ქართული, ძველი ბერძნული და კლასიკური სირიული ენების მონაცემთა ტიპოლოგიურ ანალიზს; იგი ეფუძნება ტიპოლოგიურ და მორფოსემანტიკურ ანალიზს და აჩვენებს, რომ სირიული -ܒ [be] და ბერძნული ἐν [en] ერთ ფორმალურ ელემენტში სინკრეტულად აერთიანებენ ინსტრუმენტალისისა და ინესივის ფუნქციებს, ხოლო ქართულში ისინი ფორმალურად დიფერენცირებულია -ში თანდებულითა და მოქმედებითი ბრუნვით, თუმცა გარკვეულ კონტექსტებში მათ შორის მაინც ვლინდება სემანტიკური ურთიერთჩანაცვლება. განხილული ენების მონაცემთა შეპირისპირება ცხადყოფს ინსტრუმენტალისისა და ინესივის ფუნქციური გადაკვეთის ტიპოლოგიურ რეგულარობას, რომელიც სხვადასხვა სტრუქტურის მქონე ენებში (ქართული, ძველი ბერძნული, კლასიკური სირიული) სისტემურად რეალიზდება.
##plugins.themes.default.displayStats.downloads##
წყაროები
არდოტელი, ნოდარ. 2007. დიდოური ენა (აღწერითი ანალიზი და ტექსტები). თბილისი: უნივერსალი.
გამყრელიძე, თამაზ, ზაზა კიკნაძე, ინგა შადრური და ნანა შენგელია. 2008. თეორიული ენათმეცნიერების კურსი (მეორე გამოცემა). თბილისი: თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა.
რუხაძე, ნინო. 2009. „პოლიფუნქციური ერგატივი უდიურში“. საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის „ერგატივი და ერგატიული კონსტრუქცია მსოფლიოს ენებში (იბერიულ-კავკასიური და მსოფლიოს სხვა ენები)“ მასალები. თბილისი. 47-48.
ფანჩვიძე, ვლადიმერ. 1974. უდურის გრამატიკული ანალიზი. თბილისი: მეცნიერება.
ქართული ოთხთავის ორი ბოლო რედაქცია. 1979. გამომც. ივანე იმნაიშვილი. თბილისი: თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა.
ჩიქობავა, არნოლდ. 1943. „პერმანსივის („ხოლმეობითის“) ისტორიული ადგილისათვის ქართული ზმნის უღვლილების სისტემაში“. საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე. ტ. IV. №1. თბილისი. 91-98.
ჩიქობავა, არნოლდ. 1948. ერგატიული კონსტრუქციის პრობლემა იბერიულ-კავკასიურ ენებში. ტ. I. თბილისი.
Álvarez González, Albert. 2023. “The Origin of Instrumental Postpositions in Cahita (Uto-Aztecan): A new account. Cuadernos de Lingüística de El Colegio de México 10, e270: 1-50.
Baerman, Matthew. 2009. “Case Syncretism”. In The Oxford Handbook of Case, edited by Andrej Malchukov and Andrew Spencer, 219-230. Oxford: Oxford University Press (Preprint PDF, 1-12). file:///D:/%E1%83%99%E1%83%95%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98/%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%99%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%98/Case_syncretism_The_Oxford_Handbook_of_C.pdf.
Creissels, Denis. 2008. “Spatial Cases”. In The Oxford Handbook of Case, edited by Andrej Malchukov and Andrew Spencer. 609-625. Oxford University Press (The pre-final version, 1-14). file:///C:/Users/Lenovo/Downloads/Creissels-spatial_cases%20(1).pdf.
Ludovico, Franco and Maria Rita Manzini. 2017. “Instrumental Prepositions and Case: Contexts of Occurrence and Alternations with Datives”. Glossa: A Journal of General Linguistics 2 (1): 1-37.
Haugen, Jason D. 2008. “Comitative and instrumental postpositions in Uto-Aztecan”. In Ortiz Ciscomani, Rosa María (ed.), Memorias del IX Encuentro Internacional de Lingüística en el Noroeste, vol. 2, 191-210. Hermosillo: Universidad de Sonora (PDF version, 1-21). file:///D:/%E1%83%99%E1%83%95%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98/%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%99%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%98/Comitative_and_Instrumental_Postposition.pdf
Lehmann, Christian and Yong-Min Shin. 2005. “A typological study of instrumental and comitative relations”. Typological studies in participation. Edited by Christian Lehmann. 9-110.
Stasiūnaitė, Indrė. 2016. “The Semantics of Spatial Prepositions: The Main Trends of Research”. Taikomoji kalbotyra 8 (2016): 188–212.
Zhou, Chenlei. 2022. “From ‘Two’ to a Comitative-Instrumental Case Marker: A Regional Innovation in the Gansu-Qinghai Linguistic Area”. Language and Linguistics 23, 2 (2022): 349-369.
Dalby, Andrew. 2004. DICTIONARY OF LANGUAGES. London: A & C Black.
Акопян, Армен. 2010. Классический сирийский язык. Москва.
ჩამოტვირთვები
გამოქვეყნებული
გამოცემა
სექცია
როგორ უნდა ციტირება
