იდიომის რაობისათვის დასავლეთევროპულ, ქართულ და თურქულ ენათმეცნიერებაში
DOI:
https://doi.org/10.52340/jn0qjh46საკვანძო სიტყვები:
იდიომები, ევროპული, ქართული, თურქული, ენათმეცნიერებაანოტაცია
დღეისათვის ლინგვისტებს შორის არ არსებობს ერთიანი აზრი იდიომის რაობასთან დაკავშირებით. სამეცნიერო ლიტერატურასა თუ ცალკეული ენის განმარტებით ლექსიკონებში ეს ცნება მეტ-ნაკლებად განსხვავებული მნიშვნელობით გვხვდება. ერთი მოსაზრებით, იდიომი მომდინარეობს ძველი ბერძნული სიტყვიდან ‘ἰδίωμα’ (იდიომა), რაც თავისებურებას ნიშნავს, მეორე შეხედულებით, იგი ემყარება ბერძნულ ‘ἰδιως’-ს (იდიოს), რომლის შესატყვისიცაა საკუთარი, კერძო. იდიომთან დაკავშირებული განმარტებების მრავალფეროვნებაც სწორედ ამ „კერძო თავისებურების“ სუბიექტურ გაგება-წარმოდგენას უკავშირდება. იდიომის მიმართ არ არის ჩამოყალიბებული ერთიანი აზრი, თუმცა, უმრავლეს შემთხვევაში, მთავარ მახასიათებლად გვევლინება შესიტყვების განსაკუთრებული მნიშვნელობა, რომელიც არ მიიღება მისი შემადგენელი კომპონენტების, მასში შემავალი ლექსემების მნიშვნელობათა მექანიკური დაჯამებით, ანუ იდიომის იდიომად აღქმას უზრუნველყოფს არა მისი კომპონენტების მნიშვნელობანი, არამედ მთლიანი სემანტიკა, რომელიც არის მხატვრული აზროვნების შედეგი. შესაბამისად, იდიომები უნდა განვიხილოთ, როგორც ეროვნული ფენომენი, ერის სულიერი სამყაროს ერთგვარი სარკე.
##plugins.themes.default.displayStats.downloads##
წყაროები
აფრიდონიძე შ. 1983. იდიომი და იდიომურობა, საენათმეცნიერო ძიებანი, III, თბილისი.
ბერიძე ხ. 2018. თარგმანმცოდნეობა, ბათუმი.
გამყრელიძე თ., კიკნაძე ზ., შადური ი., შენგელაია ნ. 2008. თეორიული ენათმეცნიე¬რე¬ბის კურსი, მეორე გამოცემა, თბილისი.
თაყაიშვილი ა. 1961. ქართული ფრაზეოლოგიის საკითხები, თბილისი.
ლობჟანიძე ი. 2012. იდიომების სტრუქტურა და სემანტიკა ქართულში (შედარებით-შეპი¬რისპირებითი ანალიზი: ინგლისური, ახალი ბერძნული და რუსული ენების მასალის საფუძველზე), სადისერტაციო ნაშრომი, თბილისი.
მემიშიში ო. 2015. ლაზური ანდაზები და იდიომები, ბათუმი.
ონიანი ალ. 1966. ქართული იდიომები, თბილისი.
რუსაძე ი. 2010. სომატური იდიომები ლინგვოკულტუროლოგიურ ასპექტში (ინგლი¬სური და ქართული ენების მასალაზე), ქუთაისი.
სტამბოლიშვილი ნ., ბახტაძე ნ. 2018. იდიომების წარმოშობის ლინგვისტური და ექს¬ტრა¬ლინგვისტური ფაქტორები, Etudes interdisciplinaires en Sciences humaines (EISH),¬ №5, 2018.
ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი, არნ. ჩიქობავას საერთო რედაქციით, ტ. IV, 1955; ტ. VII, 1962. თბილისი.
შალამბერიძე გ. 1966. ილია ჭავჭავაძის ენა, თბილისი.
შეროზია რ. 2014. იდიომთან დაკავშირებული საკითხები, ქართველური მემკვიდ¬რე¬ობა, XVII, 2014.
ცეცხლაძე ნ. 2018. ფრაზეოლოგიზმთა კვლევის ასპექტები, თბილისი.
Большая Советская Энциклопедия, т. 10, 1972. Москва.
Hockett,C. F. 1958. A Cource in Modern Linguistic, New York.
Katsarou E.C. 2011. Descriptive and Theoretical Aspects of English Idioms, LAP Lambert Academic Publishing AG & Co KG.
Katz, J.J. and P.M. 1963. Postal Semantic Interpretation of Idioms and Sentences containing them. M.I.T. Research Laboratory of Electronics Quarterly Progress Report, 1963: 275-282.
Longman Dictionary of English Idioms, Richmond, TX, USA. 1990.
Makkai A.1972. Idiom Structure in English, Paris.
McMordie W. 1929. English idioms and how to use them, fifth edition, Oxford.
Roberts M. H. 1944. The Science of Idiom: A Method of Inquiry into the Cognitive Design of Language, PMLA, Modern Language Association, Vol. 59, No. 1, Mar., 1944: 291-306.
Strässler J. 1982. Idioms in English. A Pragmatic Analysis, Tübingen.
The Cambridge Encyclopedia of the English Language, 2003.
The New Webster’s Encyclopedic Dictionary of the English Language, 1980. New York.
Vizetelly F. H., De Bekker L. J., 1923. A Desk-Book of Idioms and Idiomatic Phrases in English Speech and Literature, New York and London.
Weinreich, U. 1969. Problems in the analysis of idioms. In J. Puhvel (Ed.) Substance and Structure of Language. Berkeley, California:University of California Press.
Wood M. 1986. A Definition of Idiom. Bloomington: Indiana University Linguistics Club.
Aksan D. 1982. Her Yönüyle Dil - 3, TDK Yay., Ankara.
Aksoy Ö. A. 1988. Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü 1-2, İnkılâp Kitabevi, İstanbul.
Ballı E. 2019. Devrek yöresinden derlenmiş atasözleri ve deyimlerin tematik açidan değerlen¬dirilmesi, Yüksek Lisans Tezi, Zonguldak.
Başkan Ö. 1969. Yabancı dil oğretimi. İlkeler ve Çözümler, İstanbul.
Gencan T. N. 1979. Dilbilgisi, TDK Yay., Ankara.
Par A. H.1993. Türkçe Deyimler Sözlügü, Serhat Dagıtım Yayınları, Istanbul.
Sinan A. T. 2008. Deyim kavrami üzerine notlar-I, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 18, Sayı: 2, Elaziğ.
Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlük, Türk Tarih Kurumu Basımevi, c. 1, 1983. Ankara.
Uzun L. S. 1988. Dilbilimi açısından deyim kavramı ve Türkiye türkçcesindeki örneklerin ince¬lenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
Uzun L. S. 1991. Deyimleşme ve Türkçede Deyimleşme Dereceleri, Dilbilim Araştırmaları.
ჩამოტვირთვები
გამოქვეყნებული
გამოცემა
სექცია
როგორ უნდა ციტირება
